Een kwestie van tijd

Soort publicatie:
Rapport

Onderzoeksthema’s:
Economie & arbeidsmarkt

Auteurs:
Marten Middeldorp, Koen Schleijpen, Francine Burema

Publicatiedatum:
november 2026

Ruim de helft van de statushouders komt in de eerste acht jaar nauwelijks aan het werk. Hoe ouder iemand bij aankomst is, hoe kleiner de kans op een pad met werk: boven de 35 jaar is langdurig in de uitkering blijven het meest waarschijnlijke pad. Het verschil tussen mannen en vrouwen is het grootst bij statushouders die als jongvolwassene aankomen, en een kortere asielprocedure en snellere plaatsing gaan samen met betere kansen.

Een kwestie van tijd – de integratie van statushouders op de arbeidsmarkt in beeld en cijfers.

In opdracht van het ministerie van SZW onderzocht Atlas Research de typerende paden die statushouders volgen naar arbeidsmarktintegratie. Uit sequentie- en clusteranalyse volgden zes typerende paden. Sommige van die paden leiden naar succesvolle arbeidsmarktintegratie of het volgen van onderwijs, maar andere paden resulteren overwegend in het langdurig ontvangen van een uitkering. Dat roept de vraag op welke factoren van invloed zijn op de (voorspelde) kans om een van de zes paden te volgen. De aankomstleeftijd blijkt veel uit te maken, maar er zijn ook duidelijke verschillen tussen mannen en vrouwen en verschillende huishoudens.

Sequentie- en clusteranalyse

Om de typerende carrièrepaden van statushouders te destilleren volgden we 44.374 statushouders die tussen 2014 en 2016 in Nederland aankwamen en bij aankomst 15 tot 75 jaar oud waren. Zij zijn acht jaar lang gevolgd, vanaf het moment dat zij zelfstandig in een gemeente gingen wonen. Op basis van CBS-microdata is per kwartaal vastgelegd of iemand werkte, onderwijs volgde en/of een uitkering ontving en in welke vorm.

Met sequentie-analyse zijn deze reeksen als geheel met elkaar vergeleken: hoeveel ‘bewerkingen’ zijn nodig om de loopbaan van de ene statushouder om te zetten in die van een ander? Daarna zijn loopbanen die volgens de methode het sterkst op elkaar lijken met clusteranalyse gegroepeerd. Dat leverde zes typerende paden op, namelijk:

  • Langdurige uitkering (39,9%)
  • Snel aan het werk; flex naar vast (17,5%)
  • Langzaam naar flexwerk (15,2%)
  • Snel aan het werk; ondernemen (7,2%)
  • Opleiding + (flex)werk (7,5%)
  • Weinig werk, geen eigen inkomen (12,7%)

Voorspelde kansen

Met behulp van een multinomiale logistische regressie is vervolgens bepaald welke factoren van invloed zijn op de kans op elk cluster. Daarbij blijkt de aankomstleeftijd van statushouders een grote rol te spelen. De kans op het pad ‘Langdurige uitkering’ neemt sterk toe met de aankomstleeftijd. Bij een aankomstleeftijd boven de 35 jaar is de kans op dit pad bijna 60%. De kans op de succesvollere paden is het grootst bij statushouders die aankomen voor hun 35e.

Ook geslacht speelt duidelijk een grote rol. Bij elke leeftijd hebben vrouwen een grotere kans om een van de paden te volgen die niet tot succesvolle arbeidsmarktintegratie leidt. Opmerkelijk genoeg zijn de verschillen met mannen juist bij een aankomstleeftijd tussen 18 en 35 het grootst.

Verschillen tussen huishoudenstypen zijn naar verhouding kleiner en spelen met name voor statushouders die tussen hun 25e en 45e in Nederland aankomen een rol. Toch zijn ook daar interessante verschillen zichtbaar. Zo hebben alleenstaande ouders een grotere kans om het pad ‘Langdurige uitkering’ te volgen en is de kans dat zelfstandig wonende jongeren het pad ‘Opleiding + (flex)werk’ volgen een stuk kleiner dan van jongeren die (waarschijnlijk) bij hun ouders wonen.

Conclusies

Dit onderzoek laat zien dat er niet één pad naar arbeidsmarktintegratie bestaat en dat de minder succesvolle routes het vaakst voorkomen: ruim de helft van de statushouders (53%) volgt een pad waarin werk uitblijft of pas laat tot stand komt. Aangezien de aankomstleeftijd sterker samenhangt met het gevolgde pad dan enig ander kenmerk is dat een beleidsfactor.

Daarnaast vragen specifieke groepen om aandacht. Van de mannen die tussen hun 18e en 35e aankwamen heeft 66 tot 72% kans op een werkpad, drie keer zoveel kans als vrouwen van die leeftijd van de vrouwen 18 tot 23%. Van de vrouwen die op 18- tot 21-jarige leeftijd aankwamen integreert bijna driekwart in acht jaar niet op de arbeidsmarkt. Ook de lage mate van arbeidsmarktintegratie van alleenstaande ouders (67% langdurige uitkering bij aankomst tussen 25 en 35 jaar) valt op. Net zoals de zelfstandig wonende jongeren die 15 tot 18 jaar waren bij aankomst. Zij hebben een veel kleinere kans om het onderwijspad te volgen dan hun leeftijdsgenoten.

Tot slot doen procedure en plaatsing ertoe: een kortere asielprocedure, een snellere plaatsing en een betere baanbereikbaarheid vergroten de kans op vrijwel elk pad met werk of onderwijs.

Te citeren als:

Middeldorp, M., Schleijpen, K. & Burema, F. (2026). Een kwestie van tijd: De integratie van statushouders op de arbeidsmarkt in beeld en cijfers. Amsterdam: Atlas Research.

U kunt de publicatie hier downloaden

Download publicatie

Ik wil graag op de hoogte gehouden worden van recente onderzoeken van Atlas Research