Beeldmakers aan het woord over GenAI

Beeldmakers aan het woord over genAI

Minder dan 1% van de Nederlandse beeldmakers vertrouwt erop dat het Nederlandse en Europese auteursrecht hun werk beschermt tegen AI-training. Ruim 90% vindt het gebruik van hun werk door AI-bedrijven problematisch. 42% verwacht de komende vijf jaar minder inkomsten en 46% minder vraag naar hun werk. Dat blijkt uit enquêteonderzoek van Atlas Research onder 1.467 beeldmakers, in opdracht van de Federatie Beeldrechten. De Federatie wil dat de Nederlandse en Europese wetgever bij de evaluatie van de DSM-richtlijn kiest voor zeggenschap en een eerlijke vergoeding voor makers.

Opt-out, vergoedingsrecht en opt-in

Het onderzoek is verricht ten behoeve van de consultatie van de Europese Commissie over AI-beleid en van de evaluatie van de Digital Single Market (DSM)-richtlijn door de Europese Unie. Deze richtlijn is belangrijk om te beoordelen of en hoe AI-bedrijven auteursrechtelijk beschermd beeldmateriaal mogen gebruiken om hun modellen te trainen. Makers kunnen nu via een ‘opt-out’ aangeven dat hun werk niet gebruikt mag worden. Dat is volgens de Federatie Beeldrechten in de praktijk lastig te handhaven. Het is voor een individuele maker namelijk niet te controleren of AI-bedrijven zich eraan houden. Een alternatief is een vergoedingsrecht. Hierbij is AI-training mogelijk met een gegarandeerde, collectief geïnde vergoeding. Verder is opt-in een mogelijkheid, waarbij werk alleen mag worden gebruikt als een beeldmaker dit zelf aangeeft.

Voorkeuren van beeldmakers

Beeldmakers gaven aan het einde van de enquête aan – na voorlichting over opt-out, vergoedingsrecht en opt-in – voor welk type regeling ze nu zouden kiezen. De grootste groep beeldmakers kozen voor vergoedingsrecht (39%), gevolgd door opt-in (33%). Opt-out was de minst populaire optie (8%), en een deel van de beeldmakers gaf aan het nog niet te weten (21%).

Het draagvlak voor vergoedingsrecht is niet bij alle groepen beeldmakers even groot. Welke regeling de meeste steun krijgt, is afhankelijk van welke beeldmakers je de keuze voorlegt. Vooral fotografen, oudere beeldmakers, leden van Pictoright, beeldmakers die zelf genAI gebruiken en respondenten die optimistischer zijn over de gevolgen van genAI voor hun inkomen kiezen vaker voor vergoedingsrecht. Dit suggereert dat kennis, ervaring en mogelijk vertrouwen in collectieve regelingen een rol spelen. Jongere beeldmakers kozen juist vaker voor opt-in.